Voleybolda üst üste binme (overlap) kuralı ve rotasyon hatası

Üst üste binme kuralı, rakip servis atarken takımınızın kurallara uygun dizilip dizilmediğini belirler. Hata yaparsanız, top fileyi geçmeden bir sayı verirsiniz. Bu rehber kuralı sade bir dille açıklar, hangi oyuncuların kiminle sıralı durması gerektiğini gösterir ve dizilim hatası ile rotasyon hatası arasındaki farkı anlatır. FIVB Resmi Voleybol Kuralları 2025-2028'e dayanır.

Rotasyon sırasında kim olmalı?

FIVB 2025-2028 kurallarına göre yalnızca servis karşılayan takım servis anında rotasyon sırasında olmalıdır. Servis atan takımın oyuncuları kendi sahalarında istedikleri yerde durabilir; servisi atan oyuncu dip çizginin arkasındadır.

Bu, iki takımın da sıralı durması gereken önceki kural kitaplarına göre bir değişikliktir. Pek çok okul, üniversite ve gençlik müsabakası hâlâ kendi kurallarını uygular; liginizin hangi sürümü kullandığını kontrol edin.

Altı pozisyon

Üst üste binme kuralı rollerle değil, altı rotasyon pozisyonuyla ilgilidir. Altı rotasyon pozisyonu aşağıdaki gibi numaralandırılmıştır. Takım servis hakkını kazandığında oyuncular saat yönünde döner.

Bir oyuncunun pozisyonu oynadığı yerden değil, kadrodan gelir. Pasörünüz IV numaralı pozisyonda olabilir ve servisten sonra yine de sağ taraftan pas verebilir.

Kural 1: ön ve arka

Her ön sıra oyuncusu ve hemen arkasındaki arka sıra oyuncusu bir çift oluşturur:

• II ve I (sağ taraf)
• III ve VI (orta)
• IV ve V (sol taraf)

Servis anında arka sıradaki oyuncu, ön sıradaki eşinden fileye daha uzakta olmalıdır. Kural yerdeki ayaklara bakar: arka sıra oyuncusunun en az bir ayağının bir kısmı, eşinin öndeki ayağından orta çizgiye daha uzak olmalıdır. Aynı hizada durmak da kurala uygundur.

Kural 2: sol ve sağ

Aynı sırada yer alan oyuncular soldan sağa doğru sıralamalarını korumalıdır:

• Ön sıra: IV, III'ün solunda; III, II'nin solunda.
• Arka sıra: V, VI'nın solunda; VI, I'in solunda.

Yine ayaklar belirler. Sağdaki oyuncunun en az bir ayağının bir kısmı, ortadaki oyuncunun o yan çizgiye en uzak ayağından sağ yan çizgiye daha yakın olmalıdır. Solda da aynısı geçerlidir. Burada da aynı hizada durmak kurala uygundur.

Neler kontrol edilmez

• Çapraz komşular: IV ve VI numaralı pozisyonların birbirine göre sıralı olması gerekmez. Yalnızca doğrudan çiftler ve aynı sıradaki oyuncular sayılır.
• Kollar ve vücut: yalnızca yere basan ayaklar sayılır. Ayaklar doğru yerde olduğu sürece oyuncu eğilebilir veya uzanabilir. Oyuncu servis anında havadaysa yerle son teması sayılır; yani sıçramak üst üste binme kuralını aşmanın yolu değildir.
• Servis sonrası: Servis atan oyuncu topa vurduktan sonra, tüm oyuncular kendi sahalarının herhangi bir yerine ve serbest bölgeye hareket edebilir. Ön sıra ve arka sıra statüsü değişmez, bu nedenle arka sıra oyuncuları için geçerli olan hücum ve blok kısıtlamaları hâlâ geçerlidir.
• Libero: Libero, yerine geçtiği oyuncunun pozisyonunu alır ve aynı kurallara uyar.

Dizilim hatası ve rotasyon hatası

Bu ikisi sık sık karıştırılır. Farklı sonuçları olan farklı hatalardır.

Bir ayrıntı daha: servis vuruşunun kendisindeki bir hata, örneğin ayak hatası, karşılayan takımın dizilim hatasından önce gelir. Sonradan dışarı giden ya da fileyi geçmeyen bir servis ise gelmez: o zaman dizilim hatası sayılır.

Hakemin işareti

Hem dizilim hatasında hem rotasyon hatasında hakem işaret parmağıyla dairesel bir hareket yapar. Tüm işaretler için voleybolda hakem işaretleri rehberimize göz atın.

Sık yapılan üst üste binme hataları

• Pasörü çok erken saklamak. Servis karşılamada pasör genellikle fileye yakın durur. Pasör arka sıradaysa, top servis atılana kadar yine de ön sıradaki eşinin arkasında kalmalıdır.
• Orta oyuncu ve smaçörün çok erken yer değiştirmesi. Servisten önce sola kayan bir orta oyuncu, sol öndeki oyuncuyu geçer ve sol-sağ kuralını ihlal eder.
• Karşılayıcıların bir tarafa yığılması. Üç karşılayıcı sahaya yayıldığında, arka sıradaki bir oyuncu I numaralı pozisyonun sağına ya da V numaralı pozisyonun soluna geçebilir.
• Liberonun bir oyuncunun yerine girdiğini unutmak. Libero, yerine geçtiği oyuncunun tam olarak aynı pozisyonunu alır.

Üst üste binme hatalarından nasıl kaçınılır

1. Her rotasyonu bir kez, servis karşılama dizilişiyle çizin ve her çifti ve her sırayı kontrol edin.
2. Sadece en güçlü rotasyonlarınızda değil, altı rotasyonun hepsinde servis karşılama çalışması yapın.
3. Oyunculara basit bir kontrol öğretin: “Önümde kim var, yanımda kim var?”
4. Maçlarda kenarda bir rotasyon özet sayfası bulundurun.

Maç günü için ücretsiz voleybol kadro listemizi kullanarak başlangıç rotasyonunuzu yazın. Mola, oyuncu değişikliği ve maç sırasında rotasyon takibi için antrenörler için maç günü kontrol listemiz rehberimizi okuyun.

SSS