Kolay top genellikle rakibe güvenli bir şekilde geri gönderilmesi gereken basit bir top olarak görülür. Verilen talimat da çoğunlukla nettir: topu filenin üzerinden geçir, yeniden yerleş ve rallinin bir sonraki aşamasına hazırlan.

Peki, rakibe neden kolay bir top verelim?

Bir takım etkili bir hücum kuramayacak durumda olsa bile üçüncü vuruşla rakip üzerinde baskı oluşturabilir. Oyuncular, rakibi zorlamayan kolay bir top göndermek yerine belirli bir hedefe yöneltilmiş, zorlayıcı ve taktik açıdan akıllıca bir top oynamayı öğrenebilir.

Uluslararası voleybol antrenörü ve FIVB 5. seviye eğitmeni John Kessel, bu tür topları zorlayıcı topolarak adlandırıyor: belirli bir amaçla oynanan ve rakibin etkili bir hücum kurmasını zorlaştıran top.

Bu yaklaşım, Kessel’ın genel antrenörlük anlayışıyla da yakından örtüşüyor. Daha önce yayımladığımız, Yüzde 99,9 İçin Antrenörlük ve Antrenman Planlaması ve Lütfen Fileyi Kullanın, başlıklı yazılarımızda, onun maç koşullarına uygun çalışmalara, karar vermeye ve oyuncuların maçta karşılaştıkları durumlara kendi çözümlerini bulmasına verdiği önemi ele almıştık.

Geleneksel kolay top çalışmalarındaki sorun

Birçok antrenmanda antrenör, top arabasıyla sahanın yanında durur. Topa vurarak veya topu atarak filenin üzerinden karşıya gönderir; takım da topu kontrol edip hücum kurar.

Bu, mantıklı bir antrenman yöntemi gibi görünse de önemli bir dezavantajı vardır: üçüncü vuruşu sürekli antrenör yapar. Sonuç olarak, topu filenin üzerinden gönderme konusunda en çok tekrarı antrenör yaparken maçlarda bu beceriye ihtiyaç duyanlar oyunculardır.

Ayrıca top çoğu zaman maçta karşılaşılmayacak bir konumdan gelir. Saha dışında, 4 numara bölgesinin yakınında duran antrenör, maçta çok daha nadir görülen bir açıdan top gönderir. Bu toplar genellikle oyuncuların maç sırasında zor durumda müdahale etmek zorunda kaldığı toplara göre daha düzgün ve daha öngörülebilirdir.

Maçta oyuncuların topu dengeleri bozulmuşken manşetle, tek elle kurtararak, sıçramadan hücum ederek veya kontrollü bir plaseyle filenin üzerinden göndermesi gerekebilir. Ayrıca ralliyi sürdürecek bir çözüm bulmadan önce kötü bir pasın peşinden yan çizgiye ya da dip çizgiye doğru koşmak zorunda kalabilirler.

Bu durumlar sistem dışı voleybol kapsamında yer alır ve yalnızca ideal koşullara odaklanmak yerine düzenli olarak çalışılmalıdır.

Oyuncuların kendi başlarına çözmeyi öğrenmesi gereken durumlar bunlardır.

Durumu daha erken fark edin

Geleneksel kolay top çalışmalarındaki bir başka sorun da oyuncuların ne zaman tepki verdiğidir.

Birçok antrenör, kolay top geleceğini haber vermek için topa eliyle vurur. Bunun üzerine ön hat oyuncuları fileden uzaklaşır ve takım savunma yerleşimini alır.

Maçta bu tepki genellikle geç kalır.

Deneyimli oyuncular, çoğu zaman rakibin ikinci vuruşundan sonra etkili bir hücum kuramayacağını fark eder. İkinci top bir hücum oyuncusuna pas olarak verilemiyorsa üçüncü vuruşta top büyük olasılıkla manşetle, parmak pasla veya kontrollü bir hücumla karşıya gönderilecektir.

Takım o anda pozisyonlarını ayarlamaya başlamış olmalıdır. Ön hat oyuncuları fileden uzaklaşır, arka hat oyuncuları pozisyonlarını ayarlar ve pasör ikinci topu almaya hazırlanır.

Takım artık yalnızca savunma yapmaz; gelen topun ardından yapacağı hücuma hazırlanır: geçiş hücumu.

Bu nedenle antrenörler, oyuncuları yalnızca sözlü bir komuta veya topa vurulduğunda çıkan sese tepki verecek şekilde çalıştırmaktan kaçınmalıdır. Bunun yerine oyuncular, rakibin vücut pozisyonunu, ikinci temasın kalitesini ve geriye kalan seçenekleri okumayı öğrenmelidir.

Her kolay topu bir hücum topuna dönüştürün

Rakibi zorlamak için topa sert vurmak şart değildir.

Manşet pas veya parmak pas da belirli bir amaçla kullanılabilir. Amaç yalnızca topu filenin üzerinden geçirmek olmamalıdır. Oyuncular, rakibin bir sonraki hücumu kurmasını mümkün olduğunca zorlaştırmaya çalışmalıdır.

Etkili hedefler şunlardır:

1 veya 2 numaralı bölge;
pasör veya pasörün ayrıldığı boş alan;
iki savunmacının arası;
rakip sahadaki başka bir boş alan.

1 ve 2 numaralı bölgelere gönderilen toplar özellikle etkili olabilir. Pasör bu bölgelerden çoğu zaman daha zor bir açıyla pas vermek zorunda kalır. Pasör ilk topu almak zorunda kaldığında pası başka bir oyuncu vermelidir; bu da genellikle rakibin hücum seçeneklerini azaltır.

Oyuncular, topu karşıya göndermeden önce rakip sahayı gözlemlemeyi öğrenmelidir:

Pasör nerede?
Hangi oyuncu hâlâ hareket hâlinde?
En geniş boş alan nerede?
İlk topu karşılamakta zorlanacak gibi görünen oyuncu kim?

Böylece üçüncü temas, teknik bir zorunluluk olmaktan çıkıp taktik bir karara dönüşür.

İkinci topu antrenör oynasın

Kolay top çalışmalarını maç koşullarına yaklaştırmanın basit bir yolu, antrenörün rolünü değiştirmektir.

Antrenör, üçüncü temasta topu filenin üzerinden göndermek yerine ikinci topu oynar. Oyuncu da ralliyi nasıl tamamlayacağına karar vermelidir.

Antrenör, topun yüksekliğini ve kalitesini değiştirebilir. Alçak bir top, hedefe yönelik bir manşet pas gerektirebilir. Orta yükseklikte bir top, oyuncuya parmak pas veya kontrollü plase seçeneği sunar. Daha yüksek bir top ise sıçramadan hücum, roll shot, hatta sıçrayarak tam bir hücum yapmaya olanak tanıyabilir.

Antrenör, topları farklı konumlardan da vermelidir. Sürekli 4 numaralı bölgenin yanında durmak yerine top arabasını sahanın farklı yerlerine taşıyın. Çalışmaları arka alandan, yan çizgilerden ve dip çizgiden başlatın. Zaman zaman oyuncuyu üçüncü teması yapmadan önce kötü bir pasın peşinden koşmak zorunda bırakın.

Böylece oyuncuların maçlarda karşılaştıklarına çok daha yakın durumlar oluşturulur. Ayrıca sistem dışı voleybol alıştırmaları ile oyun düzeninin bozulduğu bu öngörülemeyen durumları daha sık çalışabilirsiniz.

Oyuncuların hata yapmasına izin verin

Oyunculardan ilk kez topu belirli bir noktaya yönlendirerek rakibi zorlayacak şekilde file üzerinden göndermeleri istendiğinde hata yapacaklardır. Bazı toplar filede kalacak, bazıları dışarı çıkacak, bazıları da tam rakibin istediği yere gidecektir.

Bu, öğrenme sürecinin bir parçasıdır.

Antrenör hemen topu sadece güvenli bir şekilde karşıya gönderme talimatına dönerse oyuncular daha iyi tercihler yapabilmek için gereken özgüveni ve top kontrolünü hiçbir zaman geliştiremez.

Şunları öğrenmek için tekrara ihtiyaçları vardır:

hangi durumda hangi tekniğin uygun olduğunu;
boşlukların nerelerde oluşabileceğini;
ne kadar risk almanın uygun olduğunu.

Amaç, üçüncü vuruşta topu daha en başından kusursuz bir şekilde yerleştirmek değildir. Amaç, oyuncuların bakması, düşünmesi ve zamanla daha iyi kararlar vermesidir.

Başarılı bir zorlayıcı top her zaman doğrudan sayı getirmez. Yalnızca rakibi hareket etmeye zorlayabilir, pasörün ikinci topu almasını engelleyebilir veya hücuma katılabilecek oyuncu sayısını azaltabilir. Bu küçük avantajlar rallinin ilerleyen bölümünde fark yaratabilir.

Topu karşılayan takımı da çalıştırın

Topu karşılayan takım, bu topu bir fırsat olarak görmeyi öğrenmelidir.

Rakip tüm hücum seçeneklerini kullanamıyorsa topu karşılayan takım etkili bir hücuma geçiş için hazır olmalıdır. Bunun için ilk teması kaliteli yapmak, birden fazla hücumcuyu hazır hâle getirmek ve en iyi hücum seçeneğini tercih etmek gerekir.

İyi karşılama ve ilk temas çalışmaları bu nedenle, gelen top nispeten kolay görünse bile önemini korur.

Ancak rakip, kolay serbest toplar yerine zorlayıcı toplar göndermeyi öğrendiğinde bu iş daha da zorlaşır. Pasöre, sahanın arka köşesine veya iki oyuncunun arasına yönlendirilen bir top, karşılayan takımın alışılmış düzenini bozabilir.

Her iki tarafın da bu yöntemden yararlanmasının nedeni tam olarak budur. Bir takım üçüncü vuruşla rakibe baskı kurmayı öğrenirken diğeri, gelen top beklediği kadar kolay olmadığında düzenini korumayı öğrenir.

Oyun temelli alıştırmalarda zorlayıcı toplar kullanın

Bu yaklaşım altıya altı oyuna kolayca uygulanabilir; daha az oyuncuyla oynanan oyunlarda da çalışılabilir.

Uygun oyun formatları şunlardır:

Sarayın Kralı, Speedball veya wash oyunları;
üçe üç ve dörde dört oyunlar;
voleybol tenisi veya tek vuruşlu oyunlar.

Antrenör, bir takım aşağıdakileri yaptığında bonus sayı verebilir:

üçüncü vuruşu 1 veya 2 numaralı bölgeye yönlendirdiğinde;
pasörü ilk topu almaya zorladığında;
rakibin tüm hücum seçeneklerini kullanmasını engellediğinde.

Bir başka seçenek de takımın yalnızca topu bilinçli olarak hedef bölgeye gönderdiğinde sayı kazanmasına izin vermektir. Bu, oyuncuları topa temas etmeden önce rakip sahaya bakmaya teşvik eder.

Kurallar, oyuncuların voleybol oynamaktan çok puanlama sistemini hatırlamaya odaklanacağı kadar karmaşık olmamalıdır. Genellikle tek bir net taktik hedef yeterlidir.

“Yeter ki karşıya geçsin”den “rakibe baskı kur”a”

Genç veya yeni başlayan oyuncuların önce topu filenin üzerinden karşı sahaya göndermeyi öğrenmesi elbette önemlidir. Üçüncü vuruşu yapmak bile zorken topu tam olarak belirli bir noktaya göndermelerini istemek uygun olmayabilir.

Ancak oyuncular yeterli top kontrolü kazandığında, verilen yönerge de değişmelidir.

Şu ifade yerine:

“Topu filenin üzerinden karşıya gönder, yeter.”

Şunu sorun:

“Rakibi zorlamak için bu topu nereye gönderebilirsin?”

Bu küçük bir değişiklik gibi görünebilir, ancak oyuncuların oyuna yaklaşımını değiştirir. Rakibi gözlemlemeyi, boş alanları fark etmeyi, taktik seçimler yapmayı ve kendi kararlarının sorumluluğunu almayı öğrenirler.

Kolay top, rakibe bir hediye olmak zorunda değildir. Etkili bir hücum yapma imkânı kalmasa bile takım baskıyı sürdürebilir ve rallinin bir sonraki aşamasını etkileyebilir.

Oyunculara yalnızca topu güvenli bir şekilde karşı sahaya göndermeyi öğretmeyin. Her üçüncü vuruşta amaçlı, rakibi zorlayan ve taktik açıdan etkili bir top göndermeyi öğretin.

Bir sonraki voleybol antrenmanınızda bu durumları çalışın

Antrenmanlarınızda oyuncuların maç koşullarına uygun kararlar vermesine daha fazla yer açmak mı istiyorsunuz? Bunun için voleybolda geçiş drillerimizi inceleyin veya VolleyballXL kullanarak eksiksiz bir voleybol antrenmanı oluşturun: geçiş, savunma ve sistem dışı oyun odaklı.

Kolay top göndermeyi öğretmeyi bırakın