Niedawno rozmawialiśmy z Johnem Kesselem, jednym z najbardziej znanych międzynarodowych ekspertów w dziedzinie rozwoju siatkówki. Podczas naszej rozmowy podzielił się wieloma interesującymi spostrzeżeniami oraz bogatą wiedzą na temat trenowania i rozwoju zawodników.

John Kessel działa w siatkówce od kilkudziesięciu lat. Pełnił funkcję dyrektora ds. rozwoju sportu w USA Volleyball, a także współpracował z takimi organizacjami jak FIVB i World ParaVolley. W trakcie swojej kariery prowadził warsztaty trenerskie i programy edukacyjne na całym świecie, kładąc szczególny nacisk na popularyzację tej dyscypliny oraz doskonalenie metod nauczania siatkówki zawodników w każdym wieku i na każdym poziomie zaawansowania.

Rozmawialiśmy między innymi o tym, jak trenerzy mogą skuteczniej trenować piłki wolne, dlaczego siatka powinna być wykorzystywana przez cały czas trwania treningu oraz dlaczego trenerzy nie powinni zawsze polegać na swojej pierwszej ocenie podczas oceny zawodnika, wyniku lub interwencji trenerskiej.

W nadchodzących tygodniach opublikujemy na blogu VolleyballXL kilka wpisów, w których omówimy te tematy bardziej szczegółowo.

Zaczynamy od jednej z podstaw filozofii trenerskiej Kessela: Trening i programowanie dla 99,9 procent.

W wielu halach sportowych jest to znany widok. Grupa młodych siatkarzy stoi w kolejce. Jeden z graczy wykonuje przyjęcie podanej piłki, podczas gdy reszta czeka. Następnie ten gracz ponownie dołącza do końca kolejki. Ćwiczenie wygląda na zorganizowane, trener ma wszystko pod kontrolą, a teoretycznie trenowana jest technika.

Ale czy w ten sposób zawodnicy naprawdę uczą się grać w siatkówkę?

To pytanie ma kluczowe znaczenie dla wizji Johna Kessela. Chętnie dzielimy się tą wizją z innymi trenerami siatkówki, ponieważ jego przesłanie jest jasne, praktyczne, a być może także nieco prowokujące: zawodnicy nie uczą się gry poprzez niekończące się wykonywanie ćwiczeń. Uczą się jej przede wszystkim, grając w siatkówkę.

Międzynarodowy autorytet w dziedzinie rozwoju siatkówki

John Kessel od dziesięcioleci działa na międzynarodowej scenie siatkarskiej. Współpracował z takimi organizacjami jak USA Volleyball, FIVB i World ParaVolley, a także prowadził warsztaty i programy szkoleniowe dla trenerów w wielu krajach.

Jego praca nie koncentruje się wyłącznie na siatkówce wyczynowej, ale przede wszystkim na szerszych podstawach tego sportu: dzieciach, początkujących, szkołach, graczach rekreacyjnych i lokalnych klubach.

Stąd właśnie pochodzi tytuł jego wizji: Trening i programowanie dla 99,9 procent. Nie skupiamy się na niewielkiej grupie profesjonalistów czy międzynarodowych zawodników, ale na ogromnej rzeszy sportowców, którzy grają w siatkówkę dla przyjemności, rozwoju, przyjaźni i aktywności fizycznej.

Dla Kessela dobre trenowanie nie zaczyna się od pytania, jakie ćwiczenie trener chce przeprowadzić. Zaczyna się od innego pytania:

W jaki sposób pomagasz zawodnikom zrozumieć grę i sprawiasz, że chcą wracać na treningi?

Zawodnicy nie są maszynkami do ćwiczeń

Jednym z powracających motywów w wizji Kessela jest to, że siatkarze nie są “wykonawcami ćwiczeń”, ale ZAWODNICY.

Może to brzmieć jak prosta gra słów, ale przesłanie, które się za tym kryje, jest poważne. Gracze muszą nauczyć się grać. Muszą nauczyć się analizować sytuację, reagować, komunikować się, poruszać się, dokonywać wyborów i rozwiązywać problemy.

Podczas tradycyjnych sesji treningowych siatkówkę często dzieli się na odrębne elementy. Najpierw przyjęcie. Potem wystawienie. Następnie atak. Jednak w meczu elementy te nigdy nie występują w izolacji.

Po przyjęciu zawsze następuje kolejna akcja. Przyjęcie wymaga wyczucia czasu i odpowiedniego ustawienia. Atak zależy od sytuacji, która mu poprzedzała.

Według Kessela właśnie w tym zakresie wiele sesji treningowych ma braki. Zawodnicy osiągają biegłość w wykonywaniu ćwiczeń, ale to nie oznacza automatycznie, że lepiej rozumieją grę.

Mniej czekania, więcej działania

Jeśli gracze uczą się poprzez praktykę, to czekanie stanowi jedną z największych przeszkód w rozwoju. Jednak czekanie nadal jest normą na wielu sesjach treningowych. Jeden z graczy wykonuje ćwiczenie, podczas gdy reszta obserwuje.

Właśnie dlatego Kessel zdecydowanie opowiada się za mniejszymi formatami rozgrywek, takimi jak 1 na 1, 2 na 2 i 3 na 3.

W tych formach gry każdy zawodnik częściej ma kontakt z piłką. Muszą częściej się poruszać, częściej komunikować się i częściej podejmować decyzje. Dzięki temu nie tylko uczą się techniki, ale także tego, jak odczytywać przebieg gry.

Dla trenerów jest to ważna lekcja. Zwłaszcza w przypadku początkujących i młodych zawodników rozgrywka 6 na 6 nie zawsze jest najlepszym formatem do nauki. Na pełnowymiarowym boisku zawodnicy mogą łatwo zniknąć z gry. Na mniejszym boisku wszyscy są zaangażowani.

Od samego początku korzystaj z siatki

Kolejnym ważnym elementem wizji Kessela jest to, że siatkówki należy uczyć się w miarę możliwości nad siatką.

Nie chodzi o niekończące się przyjęcia tam i z powrotem bez siatki. Nie chodzi tylko o przyjmowanie piłek podanych z tej samej strony. Siatkówka to gra z siatką, przestrzenią, kierunkiem i przeciwnikiem.

Siatka nie musi być idealna. Wystarczy lina, wstążka, siatka do badmintona lub inne proste rozwiązanie. Najważniejsze jest to, aby gracze nauczyli się reagować na piłkę lecącą z drugiej strony.

Dopiero wtedy pojawia się kontekst prawdziwego meczu.

Radość nie jest czymś dodatkowym

Kessel kładzie duży nacisk na szeroką grupę siatkarzy. Dla tej grupy radość nie jest sprawą drugorzędną; jest warunkiem uczestnictwa.

Zawodnicy nie wracają dlatego, że dwadzieścia razy zgrabnie wykonali przyjęcie piłki w linii. Wracają, ponieważ grali, śmiali się, odnieśli sukces i poczuli się częścią drużyny.

To może być jedno z najważniejszych pytań dla każdego trenera:

Ilu zawodników chce ponownie grać w siatkówkę w przyszłym sezonie?

Nie oznacza to jednak, że trening powinien być pozbawiony struktury. Oznacza to, że rozwój i przyjemność muszą iść w parze.

Dobra sesja treningowa to nie tylko dobrze zorganizowana sesja; to także taka, która sprawia, że zawodnicy są aktywni, mają przed sobą wyzwania i chętnie wracają na treningi.

Trener jako przewodnik

W wizji Kessela to nie trener jest głównym bohaterem sesji treningowej. Głównymi bohaterami są zawodnicy.

Trener stwarza sytuacje, zadaje pytania i pomaga zawodnikom w samodzielnym odkrywaniu rozwiązań.

Czasami wymaga to mniej mówienia, mniej demonstrowania i mniej podawania piłki. Wymaga to natomiast więcej obserwacji, udzielania wskazówek i zadawania trafnych pytań.

Co widziałeś?

A jaką inną opcję miałeś?

Jak można poprawić następny serwis?

W ten sposób zawodnicy nie tylko uczą się, co mają robić, ale także dlaczego to robią.

Błędy są częścią nauki

Siatkówka to chaotyczna gra, zwłaszcza dla początkujących. Piłki lecą we wszystkich kierunkach, zawodnicy nie zajmują właściwych pozycji, popełniają błędy przy odbiciu lub wybierają rozwiązania, które się nie sprawdzają.

Podczas wielu sesji treningowych błędy są natychmiast korygowane. Kessel postrzega błędy jako niezbędny element nauki.

Nie każdy błąd jest taki sam. Piłka uderzona w siatkę natychmiast przerywa wymianę. Piłka wyrzucona za linię często nadal dostarcza przydatnych informacji na temat kierunku, wyczucia czasu, siły i przestrzeni.

Ucząc zawodników, czym jest „lepszy błąd”, pomagasz im głębiej zrozumieć grę.

Celem nie jest jak najszybsze wyeliminowanie wszystkich błędów. Celem jest stworzenie środowiska, w którym gracze mogą próbować, popełniać błędy, dostosowywać się i odkrywać lepsze rozwiązania.

Przygotuj się do meczu

Wizja Johna Kessela nie jest argumentem przeciwko strukturze. Nie jest też wezwaniem do robienia po prostu tego, co przyjdzie do głowy.

Jest to wezwanie do bardziej świadomego prowadzenia treningów.

Mniej zasad. Więcej gry.

Mniej czekania. Więcej kontaktów z piłką.

Mniej opowiadania. Więcej odkrywania.

Mniej treningu po to, by ćwiczenie wyglądało dobrze. Więcej treningu, by pomóc zawodnikom stać się lepszymi siatkarzami.

Dla trenerów siatkówki może to być najważniejsze przesłanie z Trening i programowanie dla 99,9 procent.

Nie chodzi o to, ile ćwiczeń znasz. Chodzi o to, czy twoi zawodnicy stają się lepsi w samej grze.

Może nie zaczniemy od kolejnego nowego ćwiczenia.

Być może wszystko zaczyna się od mniejszego boiska, piłki, siatki i jednej prostej instrukcji:

Zagraj.