Bir önceki blog yazımızda, Yüzde 99,9 için Koçluk ve Programlama, oyuncuların voleybolu nasıl öğrendiklerine dair John Kessel’in daha geniş vizyonunu inceledik.

Daha yakından incelenmesi gereken fikirlerden biri de fileye ilişkin görüşüdür: Eğer maç her zaman bir file üzerinden oynanıyorsa, neden antrenmanın büyük bir kısmını file olmadan geçiriyoruz?

Lütfen fileyi kullanın

Ağ, voleybolun en belirleyici özelliklerinden biridir. İki takımı birbirinden ayırır, topun nasıl oynanması gerektiğini belirler ve oyunculara önemli görsel bilgiler sağlar.

Ancak birçok voleybol antrenmanında, antrenmanın büyük bir bölümünde file neredeyse hiç kullanılmamaktadır.

Oyuncular, sahada aynı tarafta pas alışverişi yaparak ısınırlar. File olmadan birbirlerine pas atıp alırlar, ikili gruplar halinde parmak pası çalışması yaparlar ve duvara karşı top vururlar. Antrenmanın ilerleyen saatlerinde file, antrenmanın bir parçası haline gelir.

Peki, her maçta file varken, neden antrenmanlarda düzenli olarak onu kaldırıyoruz?

ABD Voleybol Federasyonu'nun eski Spor Geliştirme Direktörü ve FIVB eğitmenlerinden John Kessel, antrenörlerin her antrenmanın başından sonuna kadar fileyi kullanmaları gerektiğini savunuyor. Bu, her alıştırmanın altı karşı altı olması gerektiği anlamına gelmez. Bunun anlamı, oyuncuların öğrenmekte oldukları oyuna benzeyen bir ortamda becerilerini geliştirmeleri gerektiğidir.

File, bir engelden daha fazlasıdır

Ağ, oyuncuları sadece topu yukarı doğru göndermekle kalmaz. Aynı zamanda sahanın diğer tarafında neler olup bittiğini anlamalarına da yardımcı olur.

Başarılı bir karşılama ve savunmanın büyük bir kısmı, top fileyi geçmeden önce gerçekleşir. Oyuncular, servis atan oyuncunun yaklaşımını, hücum oyuncusunun vücut pozisyonunu, pasörün seçeneklerini ve topun temas yönünü gözlemler. Bu bilgileri kullanarak topun nereye gidebileceğini tahmin ederler.

Koçun sahada aynı taraftan topu atmasıyla başlayan hareketlerde, oyuncular bu okuma becerilerini tam olarak geliştiremezler.

Voleybolda oyuncular, fileyi aşıp ötesini görmeyi öğrenmelidir. Topun nereden geldiğini, rakibin nasıl konumlandığını ve hangi seçeneklerin hala mevcut olduğunu fark etmeleri gerekir.

Antrenmanlarda file ne kadar sık kullanılırsa, oyuncular bu becerileri geliştirmek için o kadar fazla fırsat elde eder.

Maçın ritmini çalışın

Voleybol, tanınabilir bir dizi hareket üzerine kuruludur:

Pas, set ve hücum.

Ancak birçok geleneksel alıştırma, bu temasları birbirinden ayırır. Oyuncular birbirlerine defalarca pas atar, ileri geri set yapar ya da antrenörün doğrudan attığı toptan sonra hücum yapar.

Bu alıştırmalar çok sayıda tekrar içerebilir, ancak genellikle becerinin kullanıldığı bağlamı ortadan kaldırırlar.

Bir pasörün görevi sadece topu hedefe yönlendirmekle sınırlı değildir. Pasör, file üzerinden gelen topa da tepki vermeli ve pasör için bir fırsat yaratmalıdır. Pasör, kusurlu bir pasın yönüne doğru hareket etmeli, mevcut hücumcuları değerlendirmeli ve vurulabilir bir top göndermelidir. Hücumcu ise seti okumalı, yaklaşma zamanlamasını ayarlamalı ve topu file üzerinden karşı sahaya göndermelidir.

Bu eylemler birbiriyle bağlantılıdır.

Bu nedenle Kessel, pas, set ve hücum antrenmanı yapmanın en iyi yollarından birinin, pas-set-hücum dizisini tam olarak uygulamak olduğunu savunur. Aynı ilke savunma için de geçerlidir: topu kazın, set yapın ve hareketi bir hücumla tamamlayın.

Her zaman tam bir ralliyi sonuna kadar oynamak gerekli değildir. Filonun üzerinden yapılan basit bir üç vuruşluk sekans bile, tek başına yapılan teknik bir alıştırmadan daha gerçekçi bilgiler sağlayabilir.

Oyunculara fileyi aşmayı öğretin

Duvara vuruş ve geleneksel pepper gibi alıştırmalar, oyuncuları topu aşağıya doğru vurmaya sık sık teşvik eder. Aşılması gereken bir engel olmadığı için, bu hareketler zamanla gerçek bir hücumun gerekliliklerinden kopabilir.

Maç sırasında fileye çarpan top, ralliyi anında sona erdirir. Rakibin blok yapması, savunma yapması veya bir karar vermesi gerekmez.

Fileden geçen ancak saha dışına düşen bir top, genellikle daha faydalı bir hatadır. Bu top, bloğa değebilir, bir savunma oyuncusunu karar vermeye zorlayabilir veya rakip oyuncu onu kontrol etmeye çalıştığı için oyunda kalabilir.

Bu, antrenörlerin oyuncuları her topu saha dışına vurmaya teşvik etmesi gerektiği anlamına gelmez. Bunun anlamı, öncelikli hedefin fileyi geçmek olması gerektiğidir. Böylece, bir engele doğru aşağıya vurma alışkanlığını tekrar tekrar pekiştirmeden, yön, güç ve isabet geliştirilebilir.

Isınma ve hücum egzersizleri sırasında filenin kullanılması, oyuncuların bu alışkanlığı kazanmalarına yardımcı olur. Tam boy bir file bulunmadığında, antrenörler bir ip kullanabilir veya doğru yükseklikte hayali bir bariyer oluşturabilirler.

Oyuncuların becerilerini sergilemelerini sağlayın

Çoğu antrenmanda, antrenör neredeyse her alıştırmada merkezi bir rol üstlenir. Antrenör, pasöre top atar, bir kutudan hücum yapar, savunmacılara doğru toplar atar ve her yeni tekrarın başlangıcını yapar.

Bu, kontrol sağlar ve antrenmanın düzenlenmesini kolaylaştırır. Ancak bu, aynı zamanda oyuncuların öngörülebilir uyarılara bağımlı hale gelmesi anlamına da gelir.

Koç genellikle tam olarak aynı yerde durur ve neredeyse aynı topları atar. Pasörün neredeyse hiç hareket etmesine gerek kalmaz. Pasör, topun nereden geleceğini bilir. Blokçu, gerçek bir hücumcuyu okumak yerine koçun attığı topa tepki verir.

En önemlisi, antrenör oyuncuların ustalaşması gereken hareketleri uygular.

Maç sırasında antrenör, sahaya girip mükemmel bir ikinci temas sağlayamaz ya da savunma oyuncusuna kontrollü bir vuruş yapamaz. Oyuncular bu durumları kendileri çözmek zorundadır.

Mümkün olduğunda, egzersizin oyuncular tarafından başlatılmasına ve sürdürülmesine izin verin. Bir pasör, pasör oyuncusuna top gönderebilir, geri gelen pası alabilir ve hücum oyuncusuna pas atabilir. Bir oyuncu, gerçek bir blok karşısında hücum yapabilir. Savunma oyuncuları, her topu antrenöre geri göndermek yerine takım arkadaşlarına doğru defans yapabilir.

Bu, antrenörün alıştırmanın dışına çıkmasına, neler olup bittiğini gözlemlemesine ve geri bildirimde bulunmasına olanak tanır.

Pasörün hareket etmesini sağlayın

Koçun sahanın ortasına yakın bir yerde durup pasörün önüne defalarca kusursuz toplar atması, yaygın bir antrenman alışkanlığıdır.

Bu, çok sayıda parmak pas çalışması yapılmasına neden olur, ancak pasörün en önemli görevlerinden birini ortadan kaldırır: topa ulaşmak.

Maçlarda paslar farklı yönlerden ve farklı yüksekliklerde gelir. Bazıları kısa kalır, fileye doğru sapar veya yan çizgiye doğru gider. Pasör, pası okumalı, hızlı hareket etmeli, dengesini sağlamalı ve uygun pası seçmelidir.

Her topu aynı yerden atmak yerine, ilk temasın yapıldığı yeri değiştirin. Daha da iyisi, topun file üzerinden bir alım veya savunma hareketinden gelmesini sağlayın.

Bu, parmak pas tekniğinin yanı sıra hareket, yön bulma ve karar verme becerilerini de geliştirir.

Sahanın her iki tarafında da antrenman yapın

Birçok hücum çalışması, büyük ölçüde 4 numaralı pozisyona yönelik paslara odaklanmaktadır. Dış vurucular çok sayıda tekrar yaparken, arka paslara ve 2 numaralı pozisyondan yapılan hücumlara çok daha az önem verilmektedir.

Zamanla bu dengesizlik hem pasörleri hem de hücumcuları etkiler. Pasörler geriye pas vermektense öne pas vermekte daha rahat hale gelirler ve sağ kanat hücumcuları zamanlamalarını geliştirmek için daha az fırsat bulurlar.

Dolayısıyla, sözde zayıf taraf, kısmen takımların antrenman yapma şekli nedeniyle zayıf hale gelebilir.

Antrenörler, filenin her iki tarafını da düzenli olarak kullanarak daha dengeli bir antrenman ortamı yaratabilirler. Bu, her alıştırmada tam olarak yarı yarıya bir bölünme gerektirmez, ancak oyuncular her iki yönde de hücum ve parmak pas konusunda kendilerine güvenebilmeleri için yeterli sayıda tekrar yapmalıdır.

Blokçuların gerçek hücumcuları okumasını sağlayın

Bir kutunun üzerinde duran bir antrenör, tekrar tekrar blok teması yaratabilir, ancak bu durum aynı zamanda önemli bilgileri de ortadan kaldırır.

Bir blokçu, normalde yaklaşan hücum oyuncusunu okuyarak nereye ve ne zaman zıplayacağına karar vermelidir. Blokçu, pasın yönünü, yaklaşma açısını, omuz pozisyonunu ve kol salınımının zamanlamasını gözlemler.

Koç file üzerinde hareketsiz durduğunda, bu bilgilerin çoğu kaybolur. Blokçu, sadece atılan topa ya da koçun kol hareketine tepki verebilir.

Bir atak blok yapılmasını gerektiriyorsa, mümkün olduğunca oyuncuların gerçek bir hücum oyuncusuna karşı blok çalışması yapmalarını sağlayın. Atak kalitesi başlangıçta daha düşük olabilir, ancak bu durum daha yararlı bilgiler sağlar ve blok yapmayı gerektiren zamanlama ve karar verme becerilerini geliştirir.

Fileden daha uzaktan başlayın

Koçlar, hücum oyuncularından fileye yeterince mesafe bırakmalarını düzenli olarak ister, ancak genellikle son derece sıkı parmak pasları verirler.

Bu durum, talimatlarla antrenman ortamı arasında bir çelişki yaratır.

Pratik bir çözüm, fileye daha uzak mesafeden hücum alıştırmalarına başlamaktır. Örneğin, oyuncular üç metre çizgisi civarından başlayıp, zamanlama ve kontrol becerileri geliştikçe kademeli olarak fileye yaklaşabilirler.

Bu, oyuncuların yaklaşma hareketini tamamlamalarını, topa uzanmalarını ve topu file altından geçirmek yerine file üzerinden göndermelerini teşvik eder. Daha güvenli bir mesafeden etkili bir şekilde hücum yapabildiklerinde, setler kademeli olarak daha gerçekçi hale gelebilir.

Antrenman boyunca fileyi kullanın

Ağı daha sık kullanmak, her alıştırmanın karmaşık olması gerektiği anlamına gelmez. Antrenörler basit ayarlamalar yapabilir:

Isınma egzersizlerinde, oyuncuların aynı tarafta kalmak yerine file veya ipin üzerinden geçmelerini sağlayın.

Pas ve parmak pas alıştırmalarını file üzerinden üçüncü bir temasla birleştirin.

Koç gözlem yaparken ve geri bildirim verirken, oyuncuların daha fazla topu oyuna sokmalarını sağlayın.

Amaç, her türlü izole egzersizi ortadan kaldırmak değildir. Bazen oyuncular, belirli bir harekete odaklanmaktan fayda görebilir. Önemli olan, izole çalışmaların antrenmanı domine etmemesini veya becerinin nihayetinde kullanılması gereken ortamın yerini almamasını sağlamaktır.

Oyuncuların gerçekte oynadıkları oyunu çalıştırın

Oyuncuların topa dokunma fırsatlarına ihtiyacı vardır, ancak dokunma sayısı, antrenmanın verimliliğini ölçen tek kriter değildir.

Her temasla ilgili bilgiler de önemlidir.

Top nereden geldi? Temas öncesinde ne oldu? Bundan sonra hangi seçenekler mevcut? Aşılması gereken bir file var mı? Rakipler görsel bilgi sağlıyor mu? Oyuncunun hareket etmesi, karar vermesi ve uyum sağlaması gerekiyor mu?

Bu sorular alıştırmalara doğal bir şekilde dahil edildiğinde antrenmanlar daha değerli hale gelir.

Koçun her topu kontrol etmesi gerekmez. Koçun rolü, oyuncuların durumları fark etmeyi ve çözümler bulmayı öğrenebilecekleri bir ortam yaratmaktır.

Isınma sırasında fileyi kullanın. Pas, set ve savunma antrenmanları sırasında da fileyi kullanın. Topun bir taraftan diğer tarafa geçmesini sağlayın ve oyunculara oyunun tüm akışını sergileme fırsatı verin.

Ne de olsa voleybol, duvara karşı, antrenöre sırt dönerek ya da sahanın tamamen bir tarafında oynanmaz.

Oyun, bir file üzerinden oynanır.